Cukrzyca ciążowa w Warszawie, znana również jako GDM (Gestational Diabetes Mellitus), występuje u 5-10% kobiet w drugiej połowie ciąży i jest związana ze zmianami hormonalnymi. Ważna jest wczesna diagnostyka i odpowiednie leczenie, aby zapobiec poważnym zagrożeniom dla zdrowia matki i dziecka, a także zmniejszyć prawdopodobieństwo rozwoju cukrzycy typu 2 w przyszłości.
Jeśli jesteś w Polsce i szukasz ginekologa, który Ci pomoże, zwróć uwagę na doktor Anastasiię Sergiienko. Z troską i profesjonalizmem wesprze Cię na każdym etapie leczenia i odpowie na wszystkie pytania w zrozumiałym dla Ciebie języku.
Nasz organizm produkuje hormon insulinę, który utrzymuje prawidłowy poziom glukozy we krwi. Sama ciąża może być przyczyną insulinooporności (czyli zmniejszonej wrażliwości tkanek organizmu na działanie insuliny) z powodu działania na organizm kobiety hormonów łożyskowych o działaniu antyinsulinowym.
Czym jest cukrzyca ciążowa (GDM)?
Cukrzyca ciążowa (GDM) to zaburzenie metaboliczne, które rozwija się u kobiet w czasie ciąży. Dochodzi do niego z powodu zmian hormonalnych, gdy trzustka nie radzi sobie ze zwiększonym obciążeniem, a poziom cukru we krwi kobiety ciężarnej wzrasta. GDM może prowadzić do powikłań dla zdrowia matki i przyszłego dziecka, dlatego ważne jest, aby w porę zdiagnozować i leczyć to schorzenie. Regularne kontrole poziomu glukozy we krwi i przestrzeganie zaleceń lekarskich pomogą kontrolować stan i zminimalizować ryzyko.
Czynniki ryzyka cukrzycy ciążowej
- nadwaga/otyłość;
- cukrzyca u bliskich krewnych;
- GDM w poprzednich ciążach;
- waga poprzedniego dziecka powyżej 4 kg;
- urodzenie martwego dziecka w wywiadzie;
- nadciśnienie tętnicze i inne choroby sercowo-naczyniowe;
- PCOS (zespół policystycznych jajników).
Cukrzyca ciążowa rozwija się z powodu zmian hormonalnych, które mogą prowadzić do podwyższenia poziomu cukru we krwi. Stan ten jest związany z zaburzeniem produkcji i działania insuliny, co może mieć poważne konsekwencje zarówno dla matki, jak i dla płodu.
W niektórych przypadkach GDM może rozwinąć się przy braku wszystkich tych czynników. Dlatego badania przesiewowe należy przeprowadzać u WSZYSTKICH KOBIET, niezależnie od tego, czy znajdują się w grupie ryzyka. Ponieważ – powtórzmy – sama ciąża JEST JUŻ czynnikiem ryzyka rozwoju GDM.
Możliwe (ale nieobowiązkowe!) ryzyko dla kobiety związane z GDM
- rozwój ciężkiej gestozy (zatrucia ciążowego);
- wielowodzie;
- rozwój stanu przedrzucawkowego;
- poród przedwczesny;
- obumarcie płodu wewnątrz macicy;
- kwasica ketonowa;
- inne powikłania ciążowe.
Możliwe (ale nieobowiązkowe!) ryzyko dla płodu związane z GDM
- makrosomia (duża masa płodu);
- hipoglikemia u noworodka (niski poziom glukozy we krwi);
- wady rozwojowe.
Objawy cukrzycy ciążowej
W zdecydowanej większości przypadków GDM NIE daje żadnych objawów. Czasami kobiecie może dokuczać:
- silne pragnienie;
- częste oddawanie moczu;
- ciągłe uczucie zmęczenia. Czyli objawy skrajnie niespecyficzne dla kobiety w ciąży.
Diagnostyka cukrzycy ciążowej w Warszawie
✅Badaniom przesiewowym w kierunku GDM podlegają WSZYSTKIE kobiety w ciąży.
✅Podczas pierwszej wizyty ciążowej wszystkie kobiety wykonują biochemiczne badanie krwi, które obowiązkowo obejmuje oznaczenie poziomu glukozy na czczo. Diagnostyka na wczesnym etapie, w tym testy takie jak oznaczenie poziomu glukozy i doustny test obciążenia glukozą (OGTT), ma kluczowe znaczenie dla zapobiegania możliwym powikłaniom dla matki i dziecka.
✅Jeśli nie masz czynników ryzyka (patrz wyżej), 2-godzinny doustny test obciążenia glukozą (OGTT) przeprowadza się między 24. a 28. tygodniem ciąży (czasami do 32. tygodnia).
✅Jeśli występuje co najmniej jeden z czynników ryzyka, OGTT przeprowadza się już podczas pierwszej wizyty ciążowej (zwykle ma to miejsce do 12. tygodnia, kiedy kobieta jest rejestrowana w celu prowadzenia ciąży). Jeśli wyniki są prawidłowe, OGTT powtarza się między 24. a 28. tygodniem.
Jak przebiega doustny test obciążenia glukozą (OGTT)?
OGTT przeprowadza się rano, na czczo, po co najmniej 8-godzinnym okresie głodzenia, pod warunkiem braku przeciwwskazań.
Poziom cukru oznacza się w OSOCZU KRWI ŻYLNEJ (a NIE za pomocą glukometru). Oznacza to, że krew powinna być pobrana z żyły, a nie z palca.
Po pobraniu krwi na czczo, ciężarnej podaje się do wypicia 75 g glukozy rozpuszczonej w 300 ml wody (można dodać sok ze świeżej cytryny). Niektóre kobiety bardzo nie lubią smaku glukozy, ale w tym przypadku warto (i trzeba!) wytrzymać, ponieważ test jest BARDZO ważny (i bezpieczny – NIE MOŻE WYWOŁAĆ CUKRZYCY ani negatywnie wpłynąć na trzustkę) i obecnie na świecie NIE MA dla niego żadnych alternatyw.
Kolejne pobrania krwi wykonuje się po 1 godzinie i 2 godzinach od wypicia roztworu glukozy.
WAŻNE❗️Przez te 2 godziny kobieta w ciąży musi pozostawać w stanie całkowitego spoczynku – nigdzie nie biegać, nie spieszyć się, nie denerwować, nie jeść i nie palić. Usiądź wygodnie na kozetce, włącz ulubiony serial i uzbrój się w cierpliwość :))
Hemoglobina glikowana w ciąży
Hemoglobina glikowana (HbA1c) to wskaźnik, który odzwierciedla średni poziom cukru we krwi w ciągu ostatnich 2-3 miesięcy. U kobiet w ciąży z cukrzycą ciążową poziom HbA1c może być podwyższony, co wskazuje na konieczność korekty leczenia. Należy jednak zaznaczyć, że HbA1c nie jest głównym wskaźnikiem do diagnozowania GDM, a jej oznaczanie w tym celu nie jest zalecane. Główną uwagę należy skupić na regularnych pomiarach poziomu glukozy we krwi oraz na przeprowadzeniu doustnego testu obciążenia glukozą.
Kryteria rozpoznania cukrzycy ciążowej
O cukrzycy ciążowej (GDM) możemy mówić, gdy spełnione jest co najmniej jedno z poniższych kryteriów:
✔️stężenie glukozy w osoczu na czczo — 5,1–6,9 mmol/l (92–125 mg/dl);
✔️stężenie glukozy w osoczu po 1 godzinie od wypicia 75 g glukozy — ≥ 10,0 mmol/l (180 mg/dl);
✔️stężenie glukozy w osoczu po 2 godzinach od wypicia 75 g glukozy — 8,5–11,0 mmol/l (153–199 mg/dl).
Diagnozę „jawnej cukrzycy w ciąży” (nie GDM) stawia się, gdy spełnione jest co najmniej jedno z poniższych kryteriów:
✔️stężenie glukozy w osoczu na czczo — ≥ 7,0 mmol/l (126 mg/dl);
✔️stężenie glukozy w osoczu po 1 godzinie od wypicia 75 g glukozy — ≥ 11,1 mmol/l (200 mg/dl);
✔️stężenie glukozy w osoczu ≥ 11,1 mmol/l (200 mg/dl) w dowolnym momencie, przy występowaniu objawów cukrzycy.
I tutaj bardzo proszę, abyście nie panikowały.
Medycyna nie jest nauką ścisłą. Normy cukru we krwi kobiety ciężarnej mogą się różnić w zależności od kraju i towarzystw medycznych. Wartości, które podałam, są zgodne z zaleceniami WHO.
Nie należy robić tragedii, jeśli poziom glukozy na czczo wynosi nie 5,0, a 5,2 lub 5,3 mmol/l. Tak, formalnie to wystarcza, aby postawić diagnozę GDM i – co najważniejsze! – zwrócić uwagę Waszą i Waszego lekarza na tendencję do podwyższonego poziomu cukru. Jest to powód NIE do paniki, ale do dokładnego monitorowania stanu zdrowia.
Jeśli diagnoza GDM zostanie potwierdzona, ciężarna będzie pod wspólną opieką ginekologa i endokrynologa.
Profilaktyka cukrzycy ciążowej
Profilaktyka cukrzycy ciążowej obejmuje szereg działań, które mogą pomóc zmniejszyć ryzyko rozwoju tego schorzenia. Należą do nich:
- Zdrowa dieta: unikaj produktów o wysokiej zawartości cukru i tłuszczu, a także produktów o wysokim indeksie glikemicznym.
- Regularna aktywność fizyczna: ćwiczenia fizyczne mogą pomóc poprawić wrażliwość na insulinę i zmniejszyć ryzyko rozwoju GDM.
- Utrzymanie prawidłowej masy ciała: nadwaga może zwiększyć ryzyko rozwoju GDM, dlatego ważne jest utrzymanie prawidłowej masy ciała w czasie ciąży.
- Rezygnacja ze szkodliwych nawyków: palenie papierosów i spożywanie alkoholu mogą zwiększyć ryzyko rozwoju GDM.
Przestrzeganie tych zaleceń pomoże Ci zmniejszyć prawdopodobieństwo rozwoju cukrzycy ciążowej i utrzymać zdrowie przez całą ciążę.
Jaki lekarz leczy cukrzycę ciążową?
Cukrzycę ciążową leczy endokrynolog — lekarz specjalizujący się w chorobach układu hormonalnego, w tym w cukrzycy. Endokrynolog może zalecić leczenie, które obejmuje modyfikację diety, aktywność fizyczną i, w razie potrzeby, leki. W niektórych przypadkach konieczna może być konsultacja z innymi specjalistami, takimi jak dietetyk czy ginekolog-położnik. Współpraca tych specjalistów pomoże zapewnić optymalny przebieg ciąży oraz zdrowie matki i dziecka.
Czy przebyta cukrzyca ciążowa oznacza, że na pewno zachoruję na cukrzycę typu 2?
Nie, niekoniecznie. W większości przypadków po porodzie poziom glukozy we krwi wraca do normy i znów stajesz się w pełni zdrową kobietą. Jednak cukrzyca ciążowa rzeczywiście może być czynnikiem ryzyka rozwoju cukrzycy typu 2 w przyszłości.
Jeśli rozpoznano u Ciebie cukrzycę ciążową lub znajdujesz się w grupie ryzyka, zapraszamy na konsultację do kliniki Aurora Medical w Warszawie. Nasi specjaliści zapewnią Ci kompleksową opiekę i wsparcie. Umów się na wizytę już dziś.
Autor:
Anastasiia Sergiienko – ukraińska ginekolog pracująca w Warszawie. Kieruje się zasadami medycyny opartej na dowodach (EBM), kładąc nacisk na komfort i uwagę poświęcaną pacjentkom. Dr Sergiienko posiada międzynarodowe doświadczenie, szkoliła się m.in. w Harvard Medical School. Prowadzi również blog o zdrowiu kobiet dla ponad 34 000 obserwujących (Instagram & Facebook) i prowadzi konsultacje w języku ukraińskim, angielskim, polskim i rosyjskim.