Opryszczka narządów płciowych (genitalna): Objawy i leczenie w Warszawie

Opryszczka narządów płciowych to powszechna infekcja przenoszona drogą płciową, którą może zarazić się KAŻDA osoba aktywna seksualnie. W tym artykule wyjaśniamy, na czym polega ta choroba i jak wygląda jej leczenie w Warszawie.

Wirus opryszczki pospolitej występuje w dwóch typach: wirus opryszczki pospolitej typu 1 (HSV-1) i wirus opryszczki pospolitej typu 2 (HSV-2).

📈 Około 3,7 miliarda ludzi na całym świecie (67%) w wieku poniżej 50 lat jest zakażonych HSV-1.
Jeśli chodzi o HSV-2, zakażonych jest nim 491 milionów ludzi (13%) w wieku od 15 do 49 lat.

Jeśli masz pytania, skonsultuj się z ginekologiem w Warszawie.

Jak dochodzi do zakażenia opryszczką narządów płciowych?

Opryszczka narządów płciowych jest bardzo zaraźliwa. Można się nią zarazić:

• drogą płciową (w tym podczas stosunku waginalnego, analnego i oralnego);
• poprzez kontakt z powierzchnią narządów płciowych, skórą, zmianami skórnymi (lub wydzielinami) partnera;
• używając zabawek erotycznych.

Ryzyko przeniesienia jest najwyższe w okresie występowania zmian skórnych, ale można się zarazić także od partnera, który nie ma widocznych objawów infekcji opryszczkowej. Wielu nosicieli nie wykazuje objawów opryszczki narządów płciowych, ale ryzyko przeniesienia pozostaje wysokie.

Nie można zarazić się opryszczką narządów płciowych przez deskę sedesową, pościel, basen, sztućce, przybory toaletowe czy ręczniki. Wirus bardzo szybko ginie w środowisku zewnętrznym. Nie wierz w mity!

Czym jest opryszczka narządów płciowych?

Opryszczka narządów płciowych to choroba wirusowa, która atakuje błony śluzowe narządów płciowych. Jest to jedna z najczęstszych infekcji przenoszonych drogą płciową. Opryszczkę narządów płciowych wywołują wirusy opryszczki pospolitej typu 1 i 2 (HSV-1 i HSV-2). Wirus przenosi się poprzez bezpośredni kontakt z zakażonymi błonami śluzowymi lub skórą z mikropęknięciami. Ważne jest, aby zrozumieć, że nawet przy braku widocznych objawów, wirus może być przenoszony i wywoływać chorobę u partnera.

Przyczyny i czynniki ryzyka opryszczki genitalnej

Opryszczka narządów płciowych może wystąpić u każdej osoby, niezależnie od wieku czy płci. Jednak niektóre grupy ludzi są bardziej narażone na ryzyko zakażenia. Do czynników ryzyka należą:

• Bezpośredni kontakt z zakażonymi błonami śluzowymi lub skórą z mikropęknięciami
• Obecność innych infekcji przenoszonych drogą płciową
• Obniżona odporność
• Wczesne rozpoczęcie życia seksualnego
• Ryzykowne kontakty seksualne
• Częsta zmiana partnerów seksualnych
• Niestosowanie metod antykoncepcji barierowej

Czynniki te mogą znacznie zwiększyć prawdopodobieństwo zakażenia wirusem opryszczki i rozwoju choroby.

Czy istnieje związek między opryszczką narządów płciowych a „zwykłą” opryszczką (wargową)?

Opryszczka jamy ustnej jest prawie zawsze wywoływana przez HSV-1, a opryszczka narządów płciowych – przez HSV-2.

ALE! Podczas seksu oralnego HSV-1 może „przenieść się” z jamy ustnej na narządy płciowe partnera, co prowadzi do opryszczki narządów płciowych wywołanej przez HSV-1.

Jeśli masz już infekcję opryszczkową jamy ustnej, późniejsze zakażenie okolic narządów płciowych wirusem HSV-1 jest mało prawdopodobne. Objawy mogą być całkowicie nieobecne.

Opryszczka narządów płciowych u kobiet jest częstym schorzeniem, przy czym kobiety cierpią na nią częściej niż mężczyźni. Ważne jest, aby znać specyficzne symptomy i objawy u kobiet, zwłaszcza dla tych, które planują ciążę lub już są w ciąży.

Objawy opryszczki narządów płciowych

Jeśli jednak objawy występują, zwykle pojawiają się 2-12 dni po pierwotnym zakażeniu i obejmują:

• ból lub świąd w okolicy narządów płciowych;
• obecność małych pęcherzyków lub owrzodzeń (mogą być przyczyną bólu podczas oddawania moczu).
• Pierwszy rzut opryszczki narządów płciowych może trwać 2–4 tygodnie. W tym czasie owrzodzenia otwierają się i wydzielają płyn. Po kilku dniach pokrywają się strupem, a następnie goją, nie pozostawiając blizn.

Objawami pierwotnego zakażenia mogą być również gorączka, bóle mięśni, ból głowy, powiększenie węzłów chłonnych.

Diagnostyka opryszczki genitalnej w Warszawie

Diagnoza może być postawiona klinicznie („na oko”) na podstawie typowych zmian pęcherzykowych oraz za pomocą określonych badań laboratoryjnych:

✔️metoda hodowlana – badanie zawartości pęcherzyków i owrzodzeń; ✔️PCR – wykrywanie DNA wirusa we krwi, zawartości pęcherzyków, płynie mózgowo-rdzeniowym. Uważana za złoty standard diagnostyki. ✔️badanie krwi w celu oznaczenia przeciwciał przeciwko HSV w celu wykrycia przebytej infekcji opryszczkowej.

Układ odpornościowy produkuje specyficzne przeciwciała po kontakcie z wirusem, a poziom odpowiedzi immunologicznej odgrywa ważną rolę w diagnostyce.

Przy pierwotnym zakażeniu brakuje przeciwciał IgG HSV, serokonwersja (okres czasu, w którym pojawiają się specyficzne przeciwciała w ilości wystarczającej do ich wykrycia) obserwowana jest po 90 dniach.

NIE należy poszukiwać opryszczki metodami bezpośrednimi (hodowla i PCR) w przypadku braku widocznych objawów opryszczki – pęcherzyków lub owrzodzeń. Z dużym prawdopodobieństwem nie znajdziemy go i nie będziemy mogli potwierdzić statusu nosiciela.

Kiedy warto wykonać badania serologiczne na opryszczkę?

Diagnostyka serologiczna opryszczki narządów płciowych przy braku jej objawów może być przydatna w następujących przypadkach:

• masz objawy lub podejrzenie nietypowej choroby narządów płciowych, ale bezpośrednie metody wykrywania wirusów są ujemne. Jednocześnie ujemny wynik testu na IgG HSV-2 i dodatni na IgG HSV-1 NIE potwierdza roli HSV-1 jako czynnika etiologicznego nawracającej, nietypowej choroby narządów płciowych;
• przy pierwszym epizodzie opryszczki narządów płciowych, gdy przeprowadza się diagnostykę różnicową między pierwotnym zakażeniem a wcześniej bezobjawowym przebiegiem. Przy pierwotnym zakażeniu brakuje przeciwciał IgG HSV, serokonwersja obserwowana jest po 90 dniach;
• u twojego partnera seksualnego zdiagnozowano opryszczkę narządów płciowych i bardzo martwisz się, że cię zaraził. O tym, co robić w takich przypadkach, aby zmniejszyć ryzyko przeniesienia wirusa, przeczytasz poniżej;
• jesteś bezobjawową ciężarną, ale twój partner seksualny miał kiedyś objawy opryszczki narządów płciowych.
• Żadna z metod diagnostycznych NIE da dokładnej odpowiedzi na pytanie, jak dawno zaraziłeś się opryszczką. Objawy mogą nie pojawić się przez pierwsze tygodnie, a nawet lata po zakażeniu wirusem opryszczki.
• Jeśli zdiagnozowano u ciebie opryszczkę narządów płciowych, koniecznie poinformuj o tym swoich obecnych i poprzednich partnerów seksualnych.

Co robić, gdy u partnera seksualnego wykryto opryszczkę?

Możesz zmniejszyć ryzyko zakażenia, jeśli twój partner będzie przyjmował leki przeciwwirusowe codziennie i/lub będziecie unikać stosunków seksualnych podczas nawrotów opryszczki u partnera.

Aby na pewno uniknąć opryszczki narządów płciowych, należy CAŁKOWICIE zrezygnować z wszystkich rodzajów seksu.

Mniej skuteczna alternatywa:

• wybieraj długotrwałe, wzajemne, monogamiczne związki;
• prawidłowo używaj prezerwatywy podczas każdego stosunku seksualnego.

Skuteczność stosowania prezerwatyw w zapobieganiu przenoszeniu opryszczki drogą płciową nie została oficjalnie potwierdzona. Można się zarazić poprzez kontakt z zakażoną skórą partnera, której prezerwatywa nie pokrywa. Ale to lepsze niż nic.

Nawiasem mówiąc, kobiety mają większe szanse na zarażenie się opryszczką niż mężczyźni. Wirus łatwiej przenosi się z mężczyzny na kobietę niż na odwrót.

Leczenie opryszczki narządów płciowych

Infekcja wywołana zarówno przez HSV-1, jak i HSV-2, pozostaje z tobą na całe życie. Wyleczenie opryszczki raz na zawsze jest NIEMOŻLIWE.

Leczenie opryszczki narządów płciowych może być bardzo skuteczne i powinno rozpocząć się jak najwcześniej, opierając się wyłącznie na danych klinicznych. Nie ma czasu czekać na wyniki badań laboratoryjnych. Powtórzę jeszcze raz, w tym przypadku mamy prawo przepisać leczenie „na oko”. Leczenie obejmuje przyjmowanie leków przeciwwirusowych, takich jak Acyklowir, Walacyklowir i Famcyklowir. Konsultacja z lekarzem jest niezwykle ważna w celu dobrania indywidualnej terapii i zapobiegania powikłaniom.

Przyjmowanie leków przeciwwirusowych jest wskazane w celu:

• szybszego gojenia się owrzodzeń podczas pierwotnego epizodu opryszczki narządów płciowych;
• zmniejszenia nasilenia i czasu trwania objawów w przebiegu nawracającym;
• zmniejszenia częstotliwości nawrotów;
• zminimalizowania prawdopodobieństwa przeniesienia wirusa na partnera.

Aby osiągnąć efekt, przyjmowanie leków przeciwwirusowych należy rozpocząć w ciągu pierwszych 5 dni po pojawieniu się objawów.

Do leków przeciwwirusowych, które mogą być przepisywane w leczeniu opryszczki każdego typu, należą Acyklowir, Walacyklowir i Famcyklowir. Kropka. Żadne preparaty ziołowe ani immunostymulatory, które rzekomo „pomogą układowi odpornościowemu pozbyć się wirusa”, NIE POWINNY być przepisywane.

Zazwyczaj leczenie trwa 5-10 dni. Przepisuje się ci doustnie (w postaci tabletek) JEDEN z wyżej wymienionych preparatów.

Leczenie miejscowe (maść, krem przeciwwirusowy) NIE jest zalecane ze względu na niższą skuteczność i częsty rozwój oporności.

Bardzo rzadko może być wskazana terapia dożylna (przy uporczywych wymiotach, niemożności połknięcia tabletki).

W celu zmniejszenia dolegliwości bólowych można stosować miejscowe środki znieczulające w postaci żelu lub maści (lidokaina).

Domowe sposoby na złagodzenie objawów opryszczki

• regularnie przemywaj miejsca z pęcherzykami i owrzodzeniami zwykłą bieżącą wodą, zapobiegając w ten sposób ich zakażeniu;
• przykładaj okład z lodu owinięty w ściereczkę na dotknięty obszar skóry, aby zmniejszyć ból. NIE przykładaj lodu bezpośrednio do skóry;
• nałóż na skórę wazelinę lub 5% krem z lidokainą, aby zmniejszyć ból podczas oddawania moczu;
• myj ręce przed i po nałożeniu środków łagodzących ból;
• zrezygnuj z obcisłej odzieży, która może prowadzić do podrażnienia pęcherzyków lub owrzodzeń;
• nie dotykaj pęcherzyków i owrzodzeń, z wyjątkiem nakładania kremów lub maści;
• polewanie wodą podczas oddawania moczu może znacznie zmniejszyć ból (oddawaj mocz pod prysznicem / używając bidetki).

Nawroty opryszczki narządów płciowych

Dlaczego dochodzi do nawrotów?

Gdy wirus opryszczki pospolitej dostanie się do organizmu, pozostaje tam na zawsze. „Zagnieżdża się” w pobliskim nerwie i powoduje powstawanie pęcherzyków i owrzodzeń w tym samym obszarze, zwykle nie rozprzestrzeniając się dalej.

Nawroty mają łagodniejszy przebieg niż pierwszy epizod opryszczki narządów płciowych. Z czasem nawroty zwykle zdarzają się rzadziej i stają się mniej nasilone. U niektórych osób nawroty nie występują wcale.

Co może prowokować nawroty opryszczki?

• światło ultrafioletowe (solarium, opalanie się na plaży);
• tarcie w okolicy narządów płciowych (z powodu suchości podczas seksu, z powodu obcisłej odzieży);
• palenie tytoniu;
• spożywanie alkoholu;
• wszelkie choroby;
• stres;
• miesiączka;
• zabiegi chirurgiczne na narządach płciowych;
• chemioterapia.

Schematy leczenia nawracającej opryszczki genitalnej

1. Epizodyczna terapia przeciwwirusowa trwająca jeden do kilku dni — jest skuteczna w skracaniu czasu trwania objawów klinicznych o 1-2 dni (im szybciej rozpoczniesz leczenie, tym lepiej).
2. Terapia supresyjna, czyli stałe przyjmowanie leków przeciwwirusowych w niskiej dawce — w niektórych przypadkach może zapobiegać zaostrzeniom na długi okres, ale i tak od czasu do czasu mogą wystąpić spontaniczne nawroty.

Długotrwałe stosowanie terapii supresyjnej nie prowadzi do akumulacji toksyczności ani uszkodzenia narządów. Korekta dawki jest potrzebna tylko przy ciężkich chorobach nerek.

Co się stanie, jeśli zrezygnuję z leczenia?

Opryszczka narządów płciowych może prowadzić do powstawania bardzo bolesnych owrzodzeń i mieć ciężki przebieg u osób z osłabionym układem odpornościowym.

Jeśli będziesz dotykać pęcherzyków i owrzodzeń, istnieje duże prawdopodobieństwo przeniesienia infekcji na inne części ciała (np. oczy). Dokładnie myj ręce, aby uniknąć rozprzestrzeniania się infekcji.

W czasie ciąży, w niektórych przypadkach (o nich poniżej) rezygnacja z leczenia może mieć bardzo niekorzystne konsekwencje dla płodu.

Możliwe powikłania opryszczki narządów płciowych

• zwiększa się ryzyko zarażenia innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową, w tym HIV;
• dzieci urodzone przez zakażone matki mogą zarazić się opryszczką podczas porodu. Możliwe konsekwencje to uszkodzenie mózgu, ślepota lub śmierć noworodka;
• zapalenie cewki moczowej. W niektórych przypadkach z powodu obrzęku cewki moczowej może być konieczne cewnikowanie pęcherza moczowego w celu odprowadzenia moczu;
• zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych (meningitis) – bardzo rzadkie, ale groźne powikłanie;
• wirus opryszczki może atakować układ nerwowy, powodując uszkodzenia zarówno ośrodkowego, jak i obwodowego układu nerwowego. To komplikuje obraz kliniczny i zwiększa ryzyko różnych problemów zdrowotnych;
• zapalenie odbytnicy (proctitis) – częściej występuje u mężczyzn utrzymujących stosunki seksualne z mężczyznami.

Wpływ opryszczki genitalnej na układ nerwowy

Opryszczka narządów płciowych może powodować powikłania neurologiczne, zwłaszcza u osób z osłabioną odpornością. Wirus może atakować komórki nerwowe i wywoływać stan zapalny w układzie nerwowym. Może to prowadzić do następujących objawów:

• Bóle w okolicy pachwin i dolnej części pleców
• Drętwienie lub mrowienie w okolicy narządów płciowych
• Zmniejszenie czucia w okolicy narządów płciowych
• Zaburzenia funkcji pęcherza moczowego i jelit

Objawy te mogą znacznie pogorszyć jakość życia i wymagają szybkiej interwencji medycznej.

Wpływ opryszczki na narządy płciowe

Opryszczka narządów płciowych może powodować zapalenie i uszkodzenie błon śluzowych narządów płciowych. Może to prowadzić do następujących objawów:

• Ból i pieczenie w okolicy narządów płciowych
• Wysypki i owrzodzenia na błonach śluzowych
• Obrzęk i zaczerwienienie w okolicy narządów płciowych
• Zaburzenia funkcji narządów płciowych

Te objawy mogą być bardzo bolesne i wymagają szybkiego leczenia w celu zapobiegania powikłaniom.

Profilaktyka opryszczki narządów płciowych

Profilaktyka opryszczki narządów płciowych obejmuje kilka ważnych środków:

• Stosowanie prezerwatyw podczas stosunku płciowego
• Ograniczenie liczby partnerów seksualnych
• Unikanie kontaktu z zakażonymi błonami śluzowymi lub skórą z mikropęknięciami
• Terminowe leczenie innych infekcji przenoszonych drogą płciową
• Wzmacnianie układu odpornościowego
• Regularne badania lekarskie i testy na HSV-1 i HSV-2

Środki te pomogą zmniejszyć ryzyko zakażenia opryszczką narządów płciowych i utrzymać zdrowie narządów płciowych i układu odpornościowego.

Opryszczka narządów płciowych a ciąża

Jeśli miałaś epizody opryszczki narządów płciowych PRZED ciążą, masz dużą szansę na urodzenie zdrowego dziecka siłami natury.

Jeśli opryszczka narządów płciowych zostanie po raz pierwszy zdiagnozowana W CZASIE ciąży, wzrasta ryzyko przeniesienia infekcji na płód z późniejszym rozwojem opryszczki noworodkowej, która może prowadzić do śmierci.

Leczenie pierwotnego epizodu opryszczki u ciężarnych

W pierwszym i drugim trymestrze przy obecności objawów zalecane będzie przyjmowanie Acyklowiru. Najprawdopodobniej będziesz mogła rodzić siłami natury. Od 36. tygodnia ciąży ponownie zostanie ci przepisany Acyklowir, aby zapobiec nawrotom, a tym samym zmniejszyć ryzyko zakażenia płodu.

Cięcie cesarskie należy rozważyć u wszystkich kobiet, u których w ciągu 6 tygodni przed porodem wystąpiły objawy infekcji opryszczkowej, ponieważ ryzyko przeniesienia wirusa na płód podczas porodu fizjologicznego jest bardzo wysokie.

Leczenie nawracającej opryszczki u kobiet w ciąży

Ryzyko zakażenia płodu przy nawracającej opryszczce narządów płciowych jest bardzo niskie.

Terapia supresyjna lub epizodyczna nie jest zalecana we wczesnych etapach ciąży.

Objawowe nawroty opryszczki narządów płciowych w trzecim trymestrze są zazwyczaj krótkotrwałe. Poród drogami natury jest odpowiedni, jeśli w momencie porodu nie ma zmian skórnych.

Jeśli u kobiety występują kliniczne objawy opryszczki narządów płciowych po 36. tygodniu ciąży lub w okresie porodu, wskazane jest przyjmowanie Acyklowiru. Jeśli podczas porodu nie przewiduje się uszkodzeń narządów płciowych, nie ma wskazań do cięcia cesarskiego.

Autor:

Anastasiia Sergiienko — ukraińska ginekolog, pracująca w Warszawie. Kieruje się zasadami medycyny opartej na dowodach naukowych (EBM) i kładzie nacisk na komfort i uwagę poświęconą pacjentkom. Anastasiia posiada międzynarodowe doświadczenie i szkoliła się w Harvard Medical School. Prowadzi również blog o zdrowiu kobiet dla ponad 34 000 obserwujących (Instagram & Facebook) i prowadzi konsultacje w języku ukraińskim, angielskim, polskim i rosyjskim.

Jeśli podejrzewasz u siebie objawy opryszczki narządów płciowych lub masz pytania dotyczące swojego zdrowia intymnego, nie zwlekaj z wizytą u specjalisty. Umów się na konsultację w naszej klinice w Warszawie, aby uzyskać profesjonalną pomoc.